Dette reisebrevet fr\u00e5 1918 fortel i friske ordelag om eit heidensk folkeferd som no har vorte sivilisert av dugande prestar og l\u00e6rarar. Mellom anna har dei gjort slutt p\u00e5 skikken med fyll og kortspel under heradsstyrem\u00f8ta! Skildringa lyt nok takast med nokre klyper salt.<\/p>\n
Reisebrev fraa Sogn.<\/strong><\/p>\n III. Jostedalen<\/strong><\/p>\n er ei trong sprukka i fjellet millom Luster og Hafslo. Det er eit heilt lite prestekall og i lengd <\/em>ikkje so lite endaa dalen gjeng fraa botnen av Gaupnefjorden og 4\u20135 mil uppetter til foten av Jostedalsbr\u00e6di. Jostedalselvi som kjem fram under storbr\u00e6di, bugtar seg etter dalbotnen og hev lag til aa grava ut gardarne nedetter dalen. Staten hev gjeve store pengesumar til b\u00e6gjemurar etter elvebardarne mange stader. Kleine vegar hev dei havt til no dei seinste aari, daa staten hev teke seg av deim og byggt god og tidh\u00f8veleg veg etter heile dalen. Der gjeng bilar i ruta um sumaren, – kulturen hev brote gjenom.<\/p>\n Der hev i tidlegare tider vore so som so med kulturen der som i andre avsides bygdar. Gamall heidendom heldt seg merkeleg lenge der uppe. Det vart herma etter ein fin og forsigtig bisp, som etter ei visitasferd i dalen for ein stutt mannsalder sidan var reint yvergjeven, at staten burde l\u00f8ysa inn dalen, leggja han under fefot og taka folki derifraa og kultivera deim, istadenfor som no aa telja ut so mange pengar for aa halda heidenskap deruppe. Um den same bisp hadde sett uppatt no, vilde han teke framlegget attende. Dugande l\u00e6rarar og prestar hev i dei seinare aar teke trauste tak, og framvokster er der paa alle leider. Like ned til 15\u201320 aar sidan bruka dei aa hava lummeflaskor og kortstokk med seg i heradstyre og andre offentlege m\u00f8ter, og tidi vart nytta til drikk og kortspel, medan ordf\u00f8rar eller formann skreiv sak og vedtak inn i m\u00f8teboki. M\u00f8ti enda titt med fyll og kinnhestar, fortel dei. Men so kom der mest samstundes ny prest og tvo nye friske, sterke l\u00e6rarar. Til fyrste heradsstyreval sette dei upp eit frygteleg radikalt program: \u201dFlaska og kort burt fraa alle offentlege m\u00f8ter\u201d. Men daa vart det liv i leiren. Valstriden vart som den argaste samlagskamp, og det nye programmet sigra med knapp yvervigt. Dermed vart heradsflaska og heradskortstokken ute av sagaen. Sidan hev \u00e6drugskap og s\u00e6dskap gjenge framyver, so dalen ikkje er attkjenneleg. Truleg var det ikkje nett kort og flaska det var so umoleg aa vera av med i m\u00f8ti; men det var innfluttarar som gjorde seg vigtige og vilde kritisera og reformera, og slikt saarar og st\u00f8yter god, gamal sj\u00f8lvbyrgskap og gjer seg l\u00f8glegt. Me kjenner dette slaget i Hardanger med \u2013 ikkje? Handi paa hjarta! Det er klokkar Anders Hjellum<\/a> som hev gjort mest til og hev mest \u00e6ra av framgongen i Jostedalen. Han er f\u00f8dd i Underdal i Aurland, var sin fyrste l\u00e6rartid i Mauranger og drog derfraa til Jostedalen, der han hev gjort ovleg gildt arbeid. Han er kraft, vilje og ihug heile mannen, m\u00f8ter du han paa vegen din, f\u00e6r du sn\u00f8gt inntrykk av, at um han hadde dei store, sterke nevarne fulle av hakkor og spadar, kunde han bera jarnstauren i munnen, likevel er hjarta hans stort og varmt og huglynne det bedste.<\/p>\n