{"id":2618,"date":"2013-07-15T09:25:39","date_gmt":"2013-07-15T07:25:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.historielaget.jostedal.no\/?page_id=2618"},"modified":"2016-12-11T15:05:52","modified_gmt":"2016-12-11T13:05:52","slug":"sakene-pa-bygdetinget-1744-47","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.historielaget.jostedal.no\/?page_id=2618","title":{"rendered":"Sakene p\u00e5 bygdetinget (1744-1747)"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a><\/p>\n

Biskop Ole Tidemand klaga etter visitasen i 1755<\/a> over dei mange \u00abMisforstaaelser, der have udbrudt til offentlige Tr\u00e6tter og Processer for baade verdslige og geistlige Retter\u00bb mellom Matthias Foss og allmugen i Jostedalen.<\/p>\n

Foss reiste fleire saker mot josted\u00f8ler p\u00e5 tinget for Jostedalen og Luster skipreider i \u00e5ra etter at han kom til bygda. Dei kan fylgjast i tingb\u00f8kene for Indre Sogn. Sakene m\u00e5 sj\u00e5ast i samanheng med prosterettssakene<\/a>, og hovudmotstandarane til Foss var dei fremste bondeslektene i bygda. Det finst ikkje eit like godt oversyn over desse saken som for sakene i prosteretten, men her fylgjer dei viktigaste sakene fram til 1747. Etter dette gjekk nok konfliktniv\u00e5et ned. For \u00e5ra 1748\u201349 ser det ikkje ut til \u00e5 ha vore nokon saker p\u00e5 tinget der Foss var involvert. Tingb\u00f8kene fr\u00e5 og med 1750 er s\u00e5 langt ikkje unders\u00f8kte.<\/p>\n

Sak mot Ole Asbj\u00f8rnsen Myklemyr 1744-45<\/strong><\/p>\n

P\u00e5 hausttinget 5.\u20137.11.1744 stemnde Foss soldaten Ole Asbj\u00f8rsen Nedre-Myklemyr for \u00e5 ha halde seg borte fr\u00e5 nattverd meir enn halvtanna \u00e5r og for \u00e5 ha kalla Foss ein «u-agtende Mand» i Prestegarden 23. februar same \u00e5r. Konfrontasjonen hang \u00f2g saman med ein strid mellom Ole Asbj\u00f8rnsen og foreldra der Ole ikkje ville gje dei k\u00e5rbrev etter \u00e5 ha overteke garden p\u00e5 grunn av flaumskade.<\/p>\n

Kjelde:<\/em> Indre Sogn sorenskriveri, tingbok I A 35 (1743\u20131748),\u00a0side 116a\u2013121b [skanna utg\u00e5ve, Digitalarkivet<\/a>]<\/p>\n

Legem\u00e5lssak mot Ole Andersson \u00c5sen og Marta Olsdotter Grov 1744-46<\/strong><\/p>\n

Marta Grov og Ole \u00c5sen<\/a> fekk 12. juni 1744 eit barn utanfor ekteskap. Marta var dotter av klokkar Ole Grov<\/a> medan Ole var son av tidlegare lensmann Anders \u00c5sen. Rett etter f\u00f8dselen melde Foss dei til prosten og futen for ulovleg legem\u00e5l. Dei hadde b\u00e5de brote forbodet om seksuell omgang utanfor ekteskap og forbodet mot seksuell omgang i forbodne slektsledd (n\u00e6rare enn tremenningar).<\/p>\n

Nokre av handlem\u00e5tane til Foss i saka vart grunnlag for fleire klagem\u00e5l som josted\u00f8lene reiste for prosteretten<\/a> sommaren 1745. Straffesaka om legem\u00e5let vart derimot reist av p\u00e5talemakta (futen) p\u00e5 det ordin\u00e6re bygdetinget og kom fyrste gong opp p\u00e5 hausttinget 5.-7.11.1744. Ole og Marta kom seg ut av straffesaka ved \u00e5 gifte seg i april 1746 etter \u00e5 ha gredd \u00e5 trenere ho slik at rettsforhandlingane aldri kom s\u00e5 langt at saka vart teken opp til doms. To komplikasjonar var at Ole hadde ein dom fr\u00e5 ei tidlegare leigarm\u00e5lssak som m\u00e5tte gjerast opp, og at Ole og Marta trong kongeleg l\u00f8yve til giftarm\u00e5l i forbodne slektsledd.<\/p>\n

Saka forsterka motsetnadstilh\u00f8vet mellom Foss og dei leiande slektene i bondesamfunnet i Jostedalen. Foss m\u00e5tte hausten 1746 jamvel godta at prosten utnemnde Ole \u00c5sen til \u00e5 fungere i klokkarembetet d\u00e5 svigerfaren Ole Grov ville g\u00e5 av. Rett nok vart det likevel ikkje til at Ole Grov gjekk av. Han var framleis klokkar i 1749<\/a>,\u00a0og Ole \u00c5sen overtok nok ikkje f\u00f8r i 1750-\u00e5ra. I 1751 vart Ole \u00c5sen \u00f2g kyrkjeeigar<\/a>\u00a0d\u00e5 han kj\u00f8pte Jostedal kyrkje saman to andre jostedalsb\u00f8nder.<\/p>\n

Kjelder: <\/em><\/p>\n