Jostedal historielag

Vedteken på årsmøtet 1. mars 2012. Les meir »

På årsmøtet 1. mars vart heile styret attvald, og Olav Stølen held fram som leiar. Årsmeldinga for 2011 vart godkjend og kan no lesast her. Arbeidsplan for 2012 og referatet kjem seinare.

Presentasjonen frå føredraget om kongeleg naudhjelp til Jostedalen i 1742-43 er lagd ut her.

Godkjend på årsmøtet 1.3.2012.

Les meir »

Det vert årsmøte i Jostedal historielag torsdag 1. mars kl 20.00 på Jostedal hotell.

Saker

1. Vanlege årsmøtesaker

2. «Kongeleg naudhjelp til Jostedalen. Brevekst og krise i 1740-åra”, ved Oddmund L. Hoel

3. Servering

Om temaet
I 1740-åra gjekk breane fram og gjorde store øydeleggingar i Mjølver og på Bergset. I 1741 var det flaum og fjellskred som gjorde store øydeleggingar i Åsen, Elvekrok og på Ormberg. På toppen av det heile vart store delar av Noreg råka av uår, misvekst og hungersnaud fleire år på rad tidleg på 1740-talet. Styresmaktene sette i gang hjelpetiltak for allmugen i alle landsdelar, og på Vestlandet (Bergens stift) vart dei klart største ressursane sette inn på å hjelpe den naudlidande allmugen, presten og klokkaren i Jostedalen.

Føredraget tek føre seg korleis det vart utforma ein krisepolitikk i brytninga  mellom lokalsamfunnet og regionale og sentrale styresmakter. Kjeldetilfanget om hendingane er rikt, og ei rekkje tidlegare ukjende opplysningar og kjelder om aksjonen vert presenterte. I dei sentrale rollene er stiftsamtmann Jonas Lym, futen Ananias Harberg, sokneprest Matthias Foss, lensmann Tøger Snøtun og sjølvmedvitne jostedalsbønder som kanskje ikkje var så naudlidande som dei gav seg ut for å vere.

Litt av kjeldetilfanget er tidlegare presentert under Naudhjelp til Jostedalen i 1743

Me har no laga til ei side med årsmeldingar, referat og arbeidsplanar frå tidlegare årsmøte, førebels attende til 2003.

Gå til sida

Det er no lagt ut ein del stoff om målreisinga i Jostedalen og laga ein eigen hovudkategori om dette (sjå menyen til venstre). Her ligg ein del kjelder og anna stoff. På lokalhistoriewiki ligg ein oversynsartikkel om språkskiftet til nynorsk i Jostedalen. Der er det òg peikarar til biografiar om mange av dei sentrale målfolka i Jostedalen for 100 år sidan, som Magnus Takle (biletet) – den fyrste formannen i Jostedalens maallag (1906).

Lokalhistorisk årbok for Luster kom i oktober med eit nytt fyldig nummer. Det er eit samarbeidstiltak mellom dei tre sogelaga i kommunen og Luster kommune. Dette er den sjette årboka i rekkja. Dei fem fyrste kom i åra 1994-2002.

Les meir på sidene til Luster kommune:

• Ny lokalhistorisk årbok er i handelen (17.10.2011)
• Lokalhistorisk årbok nr 6 – innhaldsliste

Under marknadshelga i juli 2009 laga Jostedal historielag til ei nettutstilling med måleri og deokrert trearbeid av Sjur Hesjevoll. Me har no laga til ei nettutstilling med foto av alle dei utstilte kunstverka.

Sjå Sjur Hesjevoll-utstillinga

[Syn som lysbileteframvising]

Fridtjof Nansen vart fødd for 150 år sidan og for snart 100 år sidan planta Roald Amundsen det norske flagget på Sørpolen. Store hendingar som jostedølene var samstemde i at det måtte markerast.

Dugnadsånd
Men det er ikkje så liketil å laga til ei slik stor tilskiping? Samarbeid er nøkkelen. Når fleire lag går saman, dugnadsånd og samarbeid, er arbeidet overkommeleg. Søndag 25. september var 130 samla, i eit pynta og stemningsfull Jostedal Samfunnshus.

Olav Krokgilja Stølen frå Jostedal Historielag, helsa velkomen, fortalde om livet og virket til dei to polarheltane, og kva dei har betydd for landet vårt.

Utan GPS
Korleis fann dei fram i isørken, snøstorm og skodde for 100 år sidan utan GPS? Skipskaptein, Ditlef Fossberg fortalde og demonstrerte m.a. navigering med instrumentet som er heilt naudsynt; sekstanten.

Mange hadde ikkje høyrt om det. Fossberg navigerte oss til polen og me kom vel heim att. Til vakker musisk av organisten Sergei Shein, som spelte på Viola da Gamba.

Streva i isaudet
Sigrid Henjum kom nesten rett frå Grønlandsisen, Jenter på tvers, fortalde og viste oss kor strabasiøst det er å ta seg fram i isaudet. Ei stund var dei både raude og grøne i ansiktet, dei spreke jentene.

Festmiddagen vart laga av Jostedal Helselag. Det var ikkje akkurat turproviant, men oppfeitingskost før me drog i veg. Sosekjøt og karbonade med ertestuing og lekre grønsaker. Dessert var plommegraut med fløyte-mjølk, kaffi og krumkaker. Nam, nam og me skulle ynskt at både Nansen og Amundsen kunne fått smakt på dette.

Berre ull
Ikkje berre mat og navigasjon var viktig for polarheltane. Etter matøkta kunne ein sjå utstilling og innslag om klede og anna utstyr. Elen Øygarden hadde ull og rokk med, og ho kara og spann det finaste ullgarn. I ekstrem kulde er det berre ull som er å lita på. Ein kunne òg sjå ullprodukt frå gamal tid, mellom anna ullgenser av hundehår til samanlikning med nymotens ullplagg frå Ullkista i Sogndal og frå Devold.

Elevar teikna
Gode drageband måtte til for å spenna for hundane, og tau for å gjera fast utstyret på skikjelkar, eller til å festa gode trugar av det gamle slaget. Marit Elvekrok synte korleis ein laga tauverk på reiparbane av ekte sisalgarn.

Elevane ved Jostedal skule hadde laga illustrative teikningar om dei to store heltane. Det gav bakgrunn for ein fin utstilling.

Luster Folkebibliotek hadde plukka fram mykje bøker, plakatar og anna stoff om Nansen og Amundsen. Det var ein flott utstilling og mange gjekk og bladde i bøkene og noterte seg tittel for godt lesestoff i mørke haust- og vinterkveldar!

Eit slikt arrangement lagar seg ikkje sjølv. Med godt samarbeid mellom Jostedal Historielag, Jostedal Helselag, Jostedal skule, Luster Folkebibliotek og Luster Folkeakademi kom ei flott og vellukka markering vel i hamn.

Luster Folkeakademi
Mary Aasen

I silande regn den 9. juni i år køyrer Harald Haugen og eg til Berget. Me er tidleg ute og vil sjå over husi og tunet, slik at alt er i orden, før gjestene kjem. Så lettar veret, me kastar regnkledi og står på dørhella, på 500 moh., og tek i mot. Les meir »